MediQСүрьеэгээс өдөр тутмын амьдралдаа хэрхэн урьдчилан сэргийлэх вэ?
Сүрьеэ агаараар дамждаг ч өдөр тутмын энгийн зуршлууд таныг болон гэр бүлийг тань хамгаална. Хэнд эрт илрүүлэг хэрэгтэй, юу эрсдэлийг бууруулдаг болохыг мэдэж аваарай.
Товчхондоо
- Чихрийн шижин, хоол тэжээлийн дутагдал, тамхи зэрэг эрсдэлт хүчин зүйлсээ хянаснаар сүрьеэгийн эрсдэл буурна.
- Гэрийнхээ агааржуулалтыг сайжруулж, ханиахдаа ам, хамраа таглаж бусдаа хамгаалаарай.
- Сүрьеэтэй хүнтэй хамт амьдардаг эсвэл ХДХВ-ийн халдвартай бол эрт илрүүлэгт хамрагдаарай.
Та өдөр бүр гэртээ, ажлын газраа, олон нийтийн дунд бусадтай нэг л агаараар амьсгалдаг. Сүрьеэтэй хүн ханиах, найтаах, шүлсээ хаях үед нян агаарт тардаг тул бидний амьсгалж буй агаар эрүүл мэндэд шууд нөлөөлдөг. Гэхдээ сүрьеэгээс урьдчилан сэргийлж, бүрэн эмчилж болох бөгөөд та эрсдэлээ бууруулах тодорхой алхмуудыг хийх бүрэн боломжтой.
Юу эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг вэ?
Дэлхийн хүн амын дөрөвний нэг нь сүрьеэгийн нян тээдэг ч огт өвддөггүй, бусдад халдвар тараадаггүй. Нян авсан хүмүүсийн ердөө 5–10% нь цаашлаад жинхэнэ өвчин болдог. Харин зарим нөхцөл байдал нянг идэвхтэй өвчин болгох магадлалыг эрс нэмэгдүүлдэг. Үүнд дараах зүйлс багтана:
- цусан дахь сахар ихсэх (чихрийн шижин)
- дархлаа сулрах (жишээ нь, ХДХВ-ийн халдвар)
- хоол тэжээлийн дутагдал
- тамхи татах
- архи согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэх
2024 онд дэлхий даяар хоол тэжээлийн дутагдлаас шалтгаалсан 0.97 сая, тамхинаас үүдэлтэй 0.70 сая шинэ тохиолдол бүртгэгджээ. Ерөнхий эрүүл мэндээ анхаарах нь таныг өвчнөөс шууд хамгаална.
Би өөрийгөө болон бусдыг хэрхэн хамгаалах вэ?
Өдөр тутмын зөв зуршил сүрьеэгийн тархалтыг зогсоодог. Хэрэв та сүрьеэтэй бол ханиахдаа ариун цэврээ сайн сахина. Амны хаалт зүүж, ханиах, найтаахдаа ам, хамраа таглаж, хэрэглэсэн салфетка, цэрээ зөв устгаарай. Мөн эмч аюулгүй гэж хэлэх хүртэл бусадтай ойрхон байхаас зайлсхийгээрэй.
Агааржуулалт сайтай орчин халдварыг бууруулдаг. Олон хүн цуглардаг өрөөний цонхыг боломжтой үедээ онгойлгож, цэвэр агаар оруулж байгаарай. Эрүүл мэндийн байгууллага болон бусад газруудад амьсгалын замын тусгай хамгаалалтын хэрэгсэл (респиратор) ашиглах нь чухал.
Хэзээ эмчид хандах вэ?
Эрт арга хэмжээ авах нь халдварыг зогсооно. Удаан хугацаанд ханиах (заримдаа цустай), халуурах, цээжээр өвдөх, сульдах, ядрах, жин хасах, шөнө хөлрөх зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл эмчид хандаарай. Эрт эмчилгээ эдгэрэх боломжийг нэмэгдүүлж, ойр тойрныхныг тань хамгаална.
Эрсдэл өндөртэй бол сүрьеэгийн эрт илрүүлэгт заавал хамрагдаарай. Үүнд ХДХВ-ийн халдвартай хүмүүс, гэртээ эсвэл ажил дээрээ сүрьеэтэй хүнтэй ойрхон байдаг хүмүүс багтана. Эмч сүрьеэгийн урьдчилан сэргийлэх эмчилгээ санал болгож магадгүй. Энэ нь халдварыг идэвхтэй өвчин болохоос сэргийлдэг. Ийм эмчилгээ заалгавал бүрэн дуустал нь хийлгээрэй.
Зарим улсад нярай, бага насны хүүхдүүдэд BCG вакцин хийдэг. Энэ нь сүрьеэгээс үүдэлтэй нас баралтаас сэргийлж, хүүхдийг өвчний хүнд хэлбэрээс хамгаалдаг.
Товчоор хэлбэл, биеэ эрүүл байлгах, цэвэр агаар оруулах, шинж тэмдэг илэрмэгц шуурхай хандах нь таны хамгийн найдвартай хамгаалалт юм.
Одоо юу хийх вэ?
- Гэр, ажлын байрныхаа цонхыг тогтмол онгойлгож, агааржуулалтыг сайжруулаарай.
- Ханиах, найтаахдаа ам, хамраа таглаж, салфеткагаа аюулгүй хаяарай.
- Тамхи татахаас зайлсхийж, чихрийн шижин зэрэг өвчнөө хянаж биеийнхээ дархлааг дэмжээрэй.
- Удаан хугацаанд ханиах, халуурах, шалтгаангүйгээр жин хасах зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл эмчид хандаарай.
Түгээмэл асуулт
Нян тээгч байж болох уу, гэхдээ өвдөхгүй байж болох уу?
Тийм. Дэлхийн хүн амын дөрөвний нэг нь сүрьеэгийн нян тээдэг гэж тооцоолдог. Ийм хүмүүс ихэвчлэн өвддөггүй бөгөөд бусдад халдвар тараадаггүй.
Сүрьеэгийн вакцин байдаг уу?
Зарим улсад нярай, бага насны хүүхдүүдэд BCG вакцин хийдэг. Энэ нь сүрьеэгээс үүдэлтэй нас баралтаас сэргийлж, хүүхдийг өвчний хүнд хэлбэрээс хамгаална.
Эмэнд тэсвэртэй сүрьеэгийн халдвар авбал яах вэ?
Олон эмэнд тэсвэртэй сүрьеэгийн халдвар авсан хүмүүст левофлоксацин (levofloxacin) хэмээх тусгай эмээр урьдчилан сэргийлэх эмчилгээ хийж болно.
Асуулт байна уу?
Эрүүл мэндийн асуултаа AI зөвлөхөөс монголоор асуугаарай.
Үүнийг бас уншаарай
В вирусын хепатитаас өөрийгөө болон гэр бүлээ хэрхэн хамгаалах вэ?
В вирусын хепатит буюу элэгний В вирус нь урьдчилан сэргийлж болох халдвар юм. Вакцин, ахуйн зөв дадал, энгийн ариун цэврээр та өдөр бүр эрсдэлээ бууруулж чадна.
Хүүхдээ уушгины хатгалгаагаас өдөр тутам хэрхэн хамгаалах вэ?
Уушгины хатгалгаа нь дэлхийн хэмжээнд бага насны хүүхдийн амь насыг авч оддог гол халдварт өвчин. Вакцин, хөхөөр хооллох, гэрийн агаарыг цэвэр байлгах зэрэг энгийн алхмууд таны хүүхдийг хамгаална.
Эмэнд тэсвэртэй халдвараас өөрийгөө болон гэр бүлээ хэрхэн хамгаалах вэ?
Нянгийн эсрэг эмэнд тэсвэржих байдлын улмаас энгийн халдварыг ч эмчлэхэд хүндрэлтэй болж байна. Эмийг зөв хэрэглэж, ариун цэврээ сахиж, дархлаажуулалтаа цаг тухайд нь хийлгэснээр та эрсдэлээ бууруулна.