MediQУмайн хүзүүний хорт хавдрын эрт илрүүлэг бүх аймагт өргөжиж, шинэ тоног төхөөрөмж хүлээлгэн өглөө
Монгол Улс умайн хүзүүний хорт хавдрын эрт илрүүлгийг орон даяар өргөжүүлэх зорилгоор 20 000 ширхэг Хүний папиллома вирус (HPV)-ийн ДНХ тестийн хэрэгсэл, оношилгоо, эмчилгээний 75 тоног төхөөрөмж хүлээн авлаа. Энэхүү хөтөлбөр нь хөдөө орон нутгийн эмэгтэйчүүдийг хамруулан 30 болон 40 настай эмэгтэйчүүдэд чиглэнэ.
Товчхондоо
- Монгол Улс умайн хүзүүний хорт хавдрын эрт илрүүлгийг орон даяар өргөжүүлэх зорилгоор 20 000 ширхэг HPV-ийн ДНХ тестийн хэрэгсэл, 75 тоног төхөөрөмж хүлээн авлаа.
- Хөдөө орон нутгийн эмэгтэйчүүд гэр орныхоо ойроос тусламж авах боломжтой болгох үүднээс 21 аймгийн тус бүрд эрт илрүүлэг, эмчилгээний багаж хэрэгсэл хүлээлгэн өгнө.
- Хөтөлбөр нь үндэсний цахим дуудлага, сануулгын системээр дамжуулан 30 болон 40 настай эмэгтэйчүүдийг эрт илрүүлэгт хамруулахад чиглэнэ.
- 2024 онд Монгол Улсад 521 эмэгтэй умайн хүзүүний хорт хавдраар шинээр оношлогдож, 167 хүн нас баржээ.
- 2026 онд эдгээр үйлчилгээг үзүүлэх чадвартай 740 гаруй эрүүл мэндийн мэргэжилтнийг сургалтад хамруулсан байна.
2026 оны 8 дугаар сарын 13-нд Улаанбаатар хотод Эрүүл мэндийн яам (ЭМЯ), Хавдар судлалын үндэсний төв умайн хүзүүний хорт хавдрын эрт илрүүлэг, тусламж үйлчилгээг өргөжүүлэх шинэ эмнэлгийн хэрэгслүүдийг хүлээн авлаа. UNITAID байгууллагын дэмжлэгтэй санаачилгын хүрээнд Японы Засгийн газар 630 000 ам.долларын санхүүжилт олгосон бөгөөд уг ажлыг Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ)-тай хамтран хэрэгжүүлсэн байна.
Нийлүүлэлтэд 20 000 ширхэг HPV-ийн ДНХ тестийн хэрэгсэл, оношилгоо, эмчилгээний 75 тоног төхөөрөмж багтсан бөгөөд нийт худалдан авалтын дүн ойролцоогоор 531 911 ам.доллартай тэнцэж байна. Үүнд 25 зөөврийн кольпоскоп (эмч умайн хүзүүг ойроос нарийвчлан харах боломж олгодог багаж), хэвийн бус эдийг авах LEEP процедурын 25 цахилгаан мэс заслын аппарат, мөн урьдал хавдрын эсийг дулаанаар устгах 25 гар барилтын дулааны эмчилгээний төхөөрөмж байна. Монгол Улсын 21 аймгийн тус бүрд энэхүү тоног төхөөрөмжийн нэг багцыг, харин Улаанбаатар хотод дөрвөн багцыг хүлээлгэн өгнө.
Эрт илрүүлэг яагаад чухал вэ?
Умайн хүзүүний хорт хавдар нь Монголын эмэгтэйчүүдийн дунд хоёр дахь түгээмэл хорт хавдар юм. Эрүүл мэндийн сайд Б.Энхбаярын мэдээлснээр 2024 онд 521 эмэгтэй шинээр оношлогдож, 167 хүн энэ өвчний улмаас амиа алджээ. Гэсэн хэдий ч энэ нь эрт үед нь илрүүлбэл урьдчилан сэргийлж, үр дүнтэй эмчилж болох цөөн хорт хавдрын нэг юм.
2025 онд Хан-Уул дүүрэгт хэрэгжүүлсэн туршилтын төслийн хүрээнд 5 382 эмэгтэйд HPV-ийн ДНХ тест хийсэн байна. Ингэхэд 371 HPV эерэг тохиолдол, 9 урьдал хавдрын гэмтэл, 0 үе шаттай умайн хүзүүний хорт хавдрын 7 тохиолдлыг илрүүлжээ. Нэмэлт хяналт шаардлагатай бүх эмэгтэй тохирох эмчилгээг авсан. Эдгээр үр дүн нь HPV-ийн ДНХ тестийн хэрэгжих боломж, ач холбогдлыг харуулж, уг аргыг өргөжүүлэхэд чухал нотолгоо болсон байна.
Орон даяарх эмэгтэйчүүдэд хүрэх нь
Дараагийн шатанд Монгол Улсын үндэсний цахим дуудлага, сануулгын системийг ашиглан 30 болон 40 настай эмэгтэйчүүдийг эрт илрүүлэгт хамруулна. Өрхийн эрүүл мэндийн төв, сумын эрүүл мэндийн байгууллага, лавлах эмнэлгүүд эрт илрүүлэгт хамрагдах эрх бүхий эмэгтэйчүүдийг тодорхойлж, шинжилгээнд туслах, дээж авах, үр дүнг үндэсний мэдээллийн санд бүртгэх юм.
Гол зорилтуудын нэг нь хөдөө, алслагдсан бүс нутгийн эмэгтэйчүүдэд хүрэх явдал юм. Аймаг бүрд тоног төхөөрөмж байрлуулснаар HPV эерэг гарсан эсвэл урьдал хавдрын өөрчлөлттэй эмэгтэйчүүд гэр орныхоо ойроос цаг алдалгүй тусламж, үйлчилгээ авах боломжтой болно. Энэ нь хүлээгдлийг бууруулж, Улаанбаатар хот руу зорчих шаардлагыг багасгана.
Энэхүү өргөтгөлд бэлтгэх үүднээс 2026 оны 3-7 дугаар сарын хооронд 21 аймаг, Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн 740 гаруй эрүүл мэндийн мэргэжилтнийг сургалтад хамруулжээ. Тэд HPV-ийн ДНХ тест хийх, кольпоскоп ашиглах, урьдал хавдрын гэмтлийг эмчлэх арга барилд суралцсан байна.
Мөн Монгол Улс 2024 онд HPV вакциныг үндэсний дархлаажуулалтын хөтөлбөртөө оруулсан. 2026 оны 5 дугаар сарын байдлаар вакцины хамралт 2013 онд төрсөн охидын дунд 48,6%, 2014 онд төрсөн охидын дунд 61,0%, 2015 онд төрсөн охидын дунд 58,4%-д хүрээд байна. ДЭМБ улс орнуудад 15 нас хүртэлх охидын 90%-ийг HPV-ийн эсрэг дархлаажуулах, 35 болон 45 насандаа эмэгтэйчүүдийн 70%-ийг эрт илрүүлэгт хамруулахыг зөвлөдөг.
Одоо юу хийх вэ?
- Та 30 эсвэл 40 настай эмэгтэй бол үндэсний сануулгын системээр холбогдох үед өрхийн эрүүл мэндийн төв эсвэл сумын эмнэлгээсээ умайн хүзүүний хорт хавдрын эрт илрүүлгийн талаар лавлаарай.
- Гэр бүлийн охидод зориулсан HPV вакцины талаар асуулт байвал орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллагаасаа зөвлөгөө аваарай.
- Орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллага таныг эрт илрүүлэгт урьвал цаг алдалгүй очоорой, учир нь эрт илрүүлэг нь эмчилгээг хамаагүй илүү үр дүнтэй болгодог.
- Шинэ эрт илрүүлэг, эмчилгээний тоног төхөөрөмж танай аймагт байгаа эсэхийг орон нутгийн эрүүл мэндийн төвөөсөө асуугаарай.
Асуулт байна уу?
Эрүүл мэндийн асуултаа AI зөвлөхөөс монголоор асуугаарай.
Үүнийг бас уншаарай
Эмэнд тэсвэртэй халдвараас өөрийгөө болон гэр бүлээ хэрхэн хамгаалах вэ?
Нянгийн эсрэг эмэнд тэсвэржих байдлын улмаас энгийн халдварыг ч эмчлэхэд хүндрэлтэй болж байна. Эмийг зөв хэрэглэж, ариун цэврээ сахиж, дархлаажуулалтаа цаг тухайд нь хийлгэснээр та эрсдэлээ бууруулна.
Тамхинаас өөрийгөө болон гэр бүлээ хэрхэн хамгаалах вэ?
Тамхи хүний биеийн бараг бүх эрхтнийг гэмтээдэг. Гэхдээ та эрсдэлээ бууруулах тодорхой алхмуудыг хийж чадна. Бусдын тамхины утаанаас зайлсхийх, аюулгүйгээр тамхинаас гарах, шинэ төрлийн никотин бүтээгдэхүүнээс татгалзах талаар мэдэж аваарай.
Аюулгүй хэмжээний архи гэж бий юу? Эрсдэлээ хэрхэн бууруулах вэ
Ямар ч хэмжээний архи эрүүл мэндэд бүрэн аюулгүй байдаггүй. Та хэр их, хэр олон, ямар нөхцөлд ууж байгаагаас шалтгаалан эрсдэл өөрчлөгддөг. Өөрийгөө болон бусдыг хэрхэн хамгаалахаа эндээс мэдэж аваарай.