MediQГэр, ажил, нас ахих тусам унаж бэртэхээс хэрхэн сэргийлэх вэ?
Уналт дэлхий дахинд гэмтлийн гол шалтгаан болдог. Гэхдээ тэнцвэрийн дасгал, гэрийн аюулгүй байдлыг сайжруулах зэрэг энгийн алхмууд эрсдэлийг мэдэгдэхүйц бууруулна. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ)-аас хүүхэд, ажилчид, ахмадуудад юу зөвлөж байгааг хамтдаа харцгаая.
Товчхондоо
- Тэнцвэр сорьсон дасгал гэртээ амьдардаг ахмадуудын уналтыг 23% орчим бууруулдаг.
- Гэрийн аюулгүй байдлыг сайжруулах нь өндөр эрсдэлтэй ахмадуудын уналтыг 38%-иар багасгадаг.
- Цонх, шат, тоглоомын талбайг хамгаалснаар хүүхдийн уналтыг тоглоомыг нь хязгаарлахгүйгээр сэргийлнэ.
Хүн санамсаргүйгээр газар эсвэл доогуур түвшинд унахыг уналт гэнэ. Ихэнх уналт амь насанд хүрэхгүй. Гэхдээ яс хугарах, толгой гэмтэх, өөртөө итгэх итгэл удаан хугацаагаар алдагдах шалтгаан болдог.
2023 онд ДЭМБ дэлхий даяар 842 000 орчим хүн унасны улмаас нас барсан гэж тооцоолсон. Энэ тоо нь зөвхөн нас баралтыг илэрхийлэх бөгөөд бүх уналт, гэмтлийг хамраагүй болно. Тэдгээрийн 71% орчим нь 60-аас дээш насны хүмүүс байв. Сайн мэдээ гэвэл, хүн бүрт тохирсон арга хэмжээ авбал урьдчилан сэргийлж чадна.
Ахмадууд тэнцвэрээ хэрхэн олох вэ?
Гэртээ амьдардаг ахмадуудад тэнцвэр сорьсон дасгал хамгийн үр дүнтэй аргуудын нэг юм. Cochrane тоймын судалгаагаар дасгал хийсэн хүмүүсийн уналтын түвшин 23%-иар буурсан байна. Тай чи бас сайн сонголт.
Гэрийн доторх аюултай зүйлсийг засах нь чухал. Ялангуяа өмнө нь унаж байсан, эрсдэл өндөртэй хүмүүст илүү хэрэгтэй. 2023 оны Cochrane тоймоор эдгээр өндөр эрсдэлтэй бүлэгт гэрээ тохижуулсны дараа уналтын түвшин 38%-иар буурсан болохыг тогтоожээ. Харин ердийн хүмүүст ийм нөлөө батлагдаагүй.
Өөр ямар энгийн алхам хэрэгтэй вэ?
- Унах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг эмийг эмч, эмнэлгийн ажилтантай хамт шалгах
- Хараа муудах, толгой эргэх, аюулгүй бус гутал зэргийг анхаарах
- Эмч шаардлагатай гэж үзээгүй бол D витаминыг уналтаас сэргийлэх зорилгоор тогтмол нэмэлтээр хэрэглэхгүй байх
Хүүхэд, ажилчдыг хэрхэн хамгаалах вэ?
Хүүхдүүд авирах, тоглох, орчноо таних үедээ их унадаг. Хамгаалалтгүй цонх, шат, тагт, аюултай тоглоомын талбай эрсдэл учруулна. Цонхны хамгаалалт, тоглоомын талбайн зөөлөн гадаргуу зэрэг бүтцийн арга хэмжээ хүүхдийг хамгаална. Ингэснээр тэд чөлөөтэй тоглосоор байх болно.
Барилга, хөдөө аж ахуй, тээвэр, засварын салбарт ажилладаг хүмүүс өндрөөс унах, гулсах эрсдэлтэй тулгардаг. Аюулгүй тавцан, хашлага, тулгуур, зөв сургалт энд маш чухал. Боломжтой бол өндөрт хийх ажлыг багасгах эсвэл бүр болих хэрэгтэй.
Зөвхөн мэдээлэл авахад хангалтгүй
Мэдлэг олгох нь анхаарал сэрэмж нэмнэ. Гэхдээ уналтын тухай уншаад л түүнээс сэргийлчихгүй. ДЭМБ-ын Step Safely (Аюулгүй алхам) багц нь илүү аюулгүй хүмүүс, илүү аюулгүй орчин, илүү аюулгүй бодлого гэсэн гурван зүйлийг хослуулахыг уриалдаг. Эдгээр эрсдэл нь ядуурал, орон сууцны нөхцөл, таныг хүрээлэх физик орчинтой нягт холбоотой.
Та эсвэл таны хайртай хүн ойр ойрхон унаж эхэлсэн бол ганцаараа тэмцэх хэрэггүй. Эмчээс хувь хүнд тохирсон үнэлгээ хийлгэхийг хүсээрэй.
Энгийнээр хэлбэл, нас, нөхцөл байдалдаа тохирсон дасгал, гэрийн засвар, аюулгүйн дүрмийг зөв сонгох нь уналтаас сэргийлэх хамгийн найдвартай зам юм.
Одоо юу хийх вэ?
- Гэртээ амьдардаг ахмад бол тэнцвэр сорьсон дасгал эсвэл Тай чигээр тогтмол хичээллээрэй.
- Ялангуяа өмнө нь унаж байсан бол гэрээ бүдэг гэрэлтэй, хивс халтирамтгай, шат аюултай эсэхийг шалгаарай.
- Бага насны хүүхдүүд авирч тоглодог газар цонхны хамгаалалт суурилуулж, зөөлөн гадаргуу ашиглаарай.
- Толгой эргэх, саяхан унасан бол эмч, эм зүйчээс эмийн жагсаалтаа шалгуулаарай.
Түгээмэл асуулт
Ахмадууд уналтаас сэргийлэхийн тулд D витамин уух хэрэгтэй юу?
ДЭМБ-ын үзэж байгаагаар D витаминыг бүх ахмадад уналтаас сэргийлэх ерөнхий арга болгон тогтмол нэмэлтээр хэрэглэхийг зөвлөдөггүй. Шаардлагатай гэж эмнэлзүйн хувьд тогтоогдсон хүмүүст дутагдлыг үнэлж, эмчилж болно. Мөн өндөр тунгаар хэрэглэх нь гаж нөлөө үзүүлэх магадлалтай.
Уналт зөвхөн ахмадуудын асуудал уу?
Үгүй. Уналтын улмаас нас барагсдын 71% орчим нь 60-аас дээш настай хүмүүс байдаг ч хүүхдүүд тоглох, орчноо таних үедээ унадаг. Мөн барилга, хөдөө аж ахуй зэрэг салбарт ажиллагсад өндрөөс унах, гулсах эрсдэлтэй тулгардаг.
Зөвхөн уналтын талаар мэдээлэл уншихад хангалттай юу?
Үгүй. ДЭМБ мэдлэг олгох, анхаарал сэрэмж нэмэгдүүлэх нь ашигтай гэж үздэг. Гэхдээ зөвхөн мэдээлэл нь уналтыг бууруулсан нь батлагдсан арга хэмжээг орлохгүй. Үр дүнтэй аргуудад зорилтот дасгал, орчны өөрчлөлт, эмийн хяналт багтана.
Асуулт байна уу?
Эрүүл мэндийн асуултаа AI зөвлөхөөс монголоор асуугаарай.
Үүнийг бас уншаарай
Эмэнд тэсвэртэй халдвараас өөрийгөө болон гэр бүлээ хэрхэн хамгаалах вэ?
Нянгийн эсрэг эмэнд тэсвэржих байдлын улмаас энгийн халдварыг ч эмчлэхэд хүндрэлтэй болж байна. Эмийг зөв хэрэглэж, ариун цэврээ сахиж, дархлаажуулалтаа цаг тухайд нь хийлгэснээр та эрсдэлээ бууруулна.
Тамхинаас өөрийгөө болон гэр бүлээ хэрхэн хамгаалах вэ?
Тамхи хүний биеийн бараг бүх эрхтнийг гэмтээдэг. Гэхдээ та эрсдэлээ бууруулах тодорхой алхмуудыг хийж чадна. Бусдын тамхины утаанаас зайлсхийх, аюулгүйгээр тамхинаас гарах, шинэ төрлийн никотин бүтээгдэхүүнээс татгалзах талаар мэдэж аваарай.
Аюулгүй хэмжээний архи гэж бий юу? Эрсдэлээ хэрхэн бууруулах вэ
Ямар ч хэмжээний архи эрүүл мэндэд бүрэн аюулгүй байдаггүй. Та хэр их, хэр олон, ямар нөхцөлд ууж байгаагаас шалтгаалан эрсдэл өөрчлөгддөг. Өөрийгөө болон бусдыг хэрхэн хамгаалахаа эндээс мэдэж аваарай.