MediQХэт боловсруулсан хүнс хүүхдийн тархинд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?
АНУ-д хийсэн жижиг судалгаагаар хэт боловсруулсан хүнс их иддэг хүүхдүүд хоолны зураг харахад тархины урамшууллын хариу илүү хүчтэй өгч байжээ. Энэ нь жилийн дараа биеийн өөхний хэмжээ нэмэгдэхтэй холбоотой байв.
Товчхондоо
- Хэт боловсруулсан хүнс их иддэг хүүхдүүд амттай хоолны зураг харахад тархины урамшууллын хариу илүү хүчтэй өгч байв.
- Тархины энэ хүчтэй хариу нь нэг жилийн дараа биеийн өөх, БМИ илүү их нэмэгдэхтэй холбоотой байлаа.
- АНУ-д 46 хүүхдээр хийсэн жижиг ажиглалтын судалгаа тул шууд шалтгааныг батлах боломжгүй.
Савласан зууш, түргэн гоймон, өглөөний үр тариа завгүй гэр бүлд амархан сонголт болдог. Гэвч «JAMA Network Open» сэтгүүлд нийтлэгдсэн шинэ судалгаагаар эдгээр өдөр тутмын хүнс хүүхдийн хөгжиж буй тархи хоолонд хэрхэн хариу үйлдэл үзүүлэхэд нөлөөлж магадгүй болохыг харууллаа.
Өмнөд Калифорнийн их сургуулийн судлаачид АНУ-д 7-10 насны 46 хүүхдийг ажиглав. Хэт боловсруулсан хүнс илүү их иддэг хүүхдүүд боов, шарсан төмс зэрэг амттай хоолны зураг харахад тархины урамшууллын систем нь илүү идэвхтэй ажиллаж байжээ. Тархины энэ өндөр хариу үйлдэл нь нэг жилийн дараа биеийн өөх, биеийн массын индекс (БМИ) илүү их нэмэгдэхтэй холбоотой байв.
Хэт боловсруулсан хүнс гэж юу вэ?
Энэ нь амттай, хадгалахад хялбар, удаан эдэлгээтэй байхаар үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүн юм. Өглөөний үр тариа, савласан талх, бэлэн шөл зэрэг бидний сайн мэдэх зүйлс багтана. Олонх нь хиймэл чихэрлэг амт, будагч бодис агуулдаг бөгөөд эдгээрийг гэртээ хоол хийхэд бараг хэрэглэдэггүй. АНУ-д хүүхдүүдийн авч буй илчлэгийн ойролцоогоор 67 % нь ийм бүтээгдэхүүнээс бүрддэг.
Судлаачид үүнийг хэрхэн хэмжив?
Энэ бол ажиглалтын судалгаа. Өөрөөр хэлбэл, шууд шалтгааныг биш, харилцан хамаарлыг л хайсан гэсэн үг. Судалгаа эхлэхэд бүх хүүхдийн жин хэвийн байв. Судлаачид соронзон резонанст томограф (MRI) ашиглан хүүхдүүдийн тархийг сканердав. Хүүхдүүд тэр үед амттай хоолны зураг харж байлаа. Мөн БМИ, биеийн өөхний хувь, бүсэлхийн тойргийг хэмжиж тэмдэглэв. Нэг жилийн дараа эдгээрийг дахин хэмжсэн.
Хэт боловсруулсан хүнс их иддэг хүүхдүүдийн дорзаль стриатум (тархины урамшуулал, сэдлийг зохицуулдаг хэсэг) илүү идэвхтэй байв. Судлаачид тархины энэ хариуг тооцоход БМИ-тэй холбогдох хамаарал 31 %-иар суларчээ. Биеийн өөхний хувьтай холбогдох нь 44 %-иар буурсан байна. Энгийнээр хэлбэл, тархины урамшууллын хариу нь ийм хоол болон жингийн өөрчлөлтийн хамаарлыг тайлбарлахад тусалж магадгүй юм.
«Хүүхдийн тархи хөгжиж, дадал зуршил нь бүрэлдэж, хоолны таашаал нь тогтож байдаг. Энэ бол тархи хоол болон хоолны орчинд маш мэдрэмтгий байдаг чухал үе» гэж судалгааны ахлах зохиогч, Өмнөд Калифорнийн их сургуулийн Кек анагаах ухааны сургуулийн дотрын болон хүүхдийн эмчилгээний профессор Кэтлин А. Пейж (Kathleen A. Page) хэлэв.
Тэгвэл эдгээр хүнс жин нэмэгдүүлдэг гэсэн үг үү?
Заавал тийм биш. Судалгаа ажиглалтын шинжтэй учраас шууд шалтгааныг тогтоох боломжгүй. Хэт боловсруулсан хүнс тархины идэвхжил эсвэл биеийн жинг шууд нэмэгдүүлдэг эсэхийг эндээс хэлж чадахгүй. Зөвхөн эдгээр хүчин зүйлсийн хоорондын хамаарлыг л харуулсан. Аль нь альныхаа шалтгаан болохыг мэдэхийн тулд нэмэлт судалгаа хэрэгтэй. Мөн хүүхдийн хооллолтыг зөвхөн гэр бүлийн хүчээр сайжруулах боломжгүй гэдгийг судлаачид онцлов. Учир нь эдгээр бүтээгдэхүүн ихэвчлэн хямд, практик байдаг.
Товчоор хэлбэл, бага насны хооллох дадал хүүхдийн тархи хоолонд хэрхэн хариулахыг тодорхойлж магадгүй. Гэхдээ яг яаж нөлөөлдгийг ойлгоход цаашдын судалгаа шаардлагатай.
Одоо юу хийх вэ?
- Гэр бүлээрээ тогтмол иддэг савласан талх, бэлэн шөл, өглөөний үр тариа зэрэг хэт боловсруулсан хүнсээ шошгыг нь уншиж шалгаарай.
- Боломжтой бол шинэ жимс, цэвэр үр тариа зэрэг бага боловсруулсан хүнсийг хүүхдэдээ санал болгоорой.
- Хүүхдийнхээ өсөлт, биеийн жин, хооллолтын талаар санаа зовж байвал эмчтэйгээ ярилцаарай.
Түгээмэл асуулт
Ямар хүнсийг хэт боловсруулсан гэж үздэг вэ?
Судлаачдын тайлбарласнаар өглөөний үр тариа, савласан талх, бэлэн шөл зэрэг өдөр тутмын бүтээгдэхүүнүүд багтана. Эдгээрийг хадгалахад хялбар, удаан эдэлгээтэй байхаар үйлдвэрлэдэг. Ихэвчлэн хиймэл чихэрлэг амт, будагч бодис зэрэг гэртээ хоол хийхэд ховор хэрэглэдэг найрлага агуулдаг.
Энэ судалгаа хэт боловсруулсан хүнс хүүхдийг таргалуулдаг гэдгийг баталсан уу?
Үгүй. Судалгаа ажиглалтын шинжтэй учраас шууд шалтгааныг тогтоох боломжгүй гэж судлаачид анхааруулж байна. Ийм хүнс тархины идэвхжил эсвэл биеийн жинг шууд нэмэгдүүлдэг эсэхийг эндээс хэлж чадахгүй. Зөвхөн эдгээр хүчин зүйлсийн хоорондын хамаарлыг л харуулсан.
Энэ үр дүн АНУ-аас бусад орны хүүхдүүдэд хамаатай юу?
Судалгаанд АНУ-ын төсөлд хамрагдсан 46 хүүхдийг тусгайлан шинжилсэн. Хэт боловсруулсан хүнсний хэрэглээний 67 % гэсэн тоо ч мөн АНУ-ын хүүхдүүдэд хамаарна. Тиймээс бусад оронд эдгээр тоо өөр байж магадгүй.
Асуулт байна уу?
Эрүүл мэндийн асуултаа AI зөвлөхөөс монголоор асуугаарай.
Үүнийг бас уншаарай
Авокадо, манго хоёр судсанд тань хэрхэн туслах вэ?
Предиабеттэй 82 хүнийг хамруулсан судалгаагаар өдөр бүр нэг авокадо, нэг аяга манго идэхэд найман долоо хоногийн дараа судасны уян хатан байдал сайжирчээ. Жин нэмэгдээгүй ч илүү олон хүн хамруулсан судалгаа шаардлагатай.
Өдөр бүр газрын самар идвэл тархины үйл ажиллагаа дэмжигдэх үү?
Нидерландын судлаачид өндөр настнуудыг 16 долоо хоногийн турш давсгүй газрын самар идүүлжээ. Үүний дараа тэдний ой санамжтай холбоотой тархины хэсгүүдэд инсулины урвал сайжирсан байна. Мөн өмнөх судалгаагаар газрын самар ярианы ой санамж, тархины цусан хангамжийг дэмждэг нь тогтоогджээ.
Чихрийн орлуулагч ой санамжид нөлөөлдөг үү?
Бразилд бараг 13 мянган насанд хүрэгчийг хамруулсан судалгаагаар бага болон тэг калоритой чихэрлэг бодисыг хамгийн их хэрэглэдэг хүмүүсийн ой санамж, сэтгэн бодох чадвар найман жилийн хугацаанд 62%-иар илүү хурдан буурсан байна. Энэ хамаарал 60-аас доош насны болон чихрийн шижинтэй хүмүүст хамгийн хүчтэй ажиглагдсан боловч шууд шалтгаан болохыг батлаагүй.